Odpady biodegradowalne –
brązowy pojemnik

Odpady biodegradowalne to odpady organiczne pochodzenia roślinnego, które rozkładają się naturalnie i nadają się do kompostowania. W gospodarstwie domowym to głównie resztki warzyw i owoców, obierki, fusy oraz odpady z ogrodu.

Frakcja bio jest osobna z prostego powodu: zamiast trafiać na składowisko, gdzie gnije i wytwarza metan, bioodpad można przetworzyć na kompost – wartościowy nawóz. Dlatego w wielu gminach segregacja bioodpadów jest obowiązkowa, a brązowy pojemnik stoi obok niebieskiego, żółtego i zielonego.

Kluczowe jest to, że do bio trafia materiał roślinny i nieprzetworzony chemicznie. Resztki pochodzenia zwierzęcego (mięso, kości), tłuszcze oraz materiały skażone (popiół węglowy, drewno impregnowane) nie należą do tej frakcji – opisujemy je niżej. Przy wątpliwościach pomocny bywa katalog kodów odpadów.

Bioodpady wrzucamy luzem albo w workach biodegradowalnych (kompostowalnych) – plastikowe worki są zabronione. To jeden z najczęściej łamanych przepisów, choć zasada jest prosta.

Worek z foliowego plastiku nie rozkłada się w kompostowni. Co gorsza, rozdrobniony zanieczyszcza gotowy kompost mikroplastikiem, przez co cała partia może zostać odrzucona. Dlatego jeśli używasz worka, musi mieć on oznaczenie „kompostowalny” lub „biodegradowalny” (najczęściej z certyfikatem oraz znakiem rośliny lub kiełka).

Najprościej jest wrzucać bioodpady luzem albo gromadzić je w domowym pojemniku wyłożonym papierem czy gazetą. Sam pojemnik warto opróżniać co kilka dni, bo bioodpady szybko fermentują i przyciągają owady. Mokre fusy i resztki możesz przesypać suchymi liśćmi lub papierem, by ograniczyć zapach.

Do brązowego pojemnika nie wrzucamy mięsa, kości, tłuszczów ani odchodów zwierząt – mimo że są organiczne. Powód jest praktyczny: te odpady psują proces kompostowania i stwarzają problemy sanitarne.

Resztki mięsne i kości gniją gwałtownie, wydzielają silny zapach i przyciągają gryzonie oraz ptaki do pojemników. W kompoście sprzyjają rozwojowi bakterii chorobotwórczych, dlatego trafiają do odpadów zmieszanych z gospodarstwa domowego. Podobnie odchody zwierząt domowych i zawartość kuwet – do zmieszanych.

Osobnym przypadkiem są oleje i tłuszcze jadalne. Zużyty olej ze smażenia nie trafia ani do bio, ani do kanalizacji (zatyka rury i obciąża oczyszczalnie). Zbierz go w zamkniętej butelce i oddaj w punkcie selektywnej zbiórki odpadów PSZOK lub do specjalnego pojemnika na zużyty olej.

Brązowy pojemnik z napisem Bio przyjmuje obierki i skoszoną trawę, ale o nabiale, resztkach potraw i workach kompostowalnych decyduje regulamin gminy. Ministerstwo Klimatu i Środowiska wymienia resztki jedzenia wśród bioodpadów, a gminy doprecyzowują, które z nich przyjmują w brązowym pojemniku.

• nabiał – Warszawa wymienia sery, jogurt i masło wśród rzeczy, których do brązowego pojemnika nie wrzucamy, więc trafiają do odpadów zmieszanych,
• resztki potraw – MPO Kraków przyjmuje resztki jedzenia bez mięsa, kości i ości, a Warszawa kieruje do zmieszanych ciasto z jajkami i masłem oraz warzywa z zupy na mięsie,
• worki – Kraków każe wrzucać bioodpady bez opakowań, Warszawa dopuszcza tylko worek ze znakiem sadzonki, a Poznań także worki biodegradowalne; zwykłego worka foliowego nie przyjmuje żadne z tych miast,
• papier – czysta wytłoczka po jajkach i papierowa torebka należą do niebieskiego pojemnika, a zabrudzoną wytłoczkę Warszawa kieruje do zmieszanych,
• kości i mięso – wiele gmin wyklucza je z brązowego pojemnika, choć Nowe Miasto nad Wartą przyjmuje je w bioodpadach.

Zasady swojej gminy sprawdzisz w regulaminie utrzymania czystości, w wyszukiwarce odpadów na stronie gminy albo firmy odbierającej odpady i na naklejce na brązowym pojemniku. Odpady, które nie mieszczą się w bio, łatwiej przypisać, gdy znasz zasady segregacji wszystkich frakcji i wiesz, co przyjmuje PSZOK.

Bioodpady z brązowego pojemnika trafiają do kompostowni lub instalacji fermentacji, gdzie powstaje z nich kompost albo biogaz. To zamknięty obieg – materia organiczna wraca do gleby zamiast zalegać na składowisku.

W kompostowni odpady są rozdrabniane i układane w pryzmy, gdzie pod wpływem mikroorganizmów i tlenu rozkładają się przez kilka tygodni w wysokiej temperaturze. Powstaje stabilny kompost używany w rolnictwie i rekultywacji. W instalacjach fermentacji beztlenowej z bioodpadów odzyskuje się dodatkowo biogaz, z którego produkuje się energię.

Największa korzyść dotyczy klimatu. Bioodpady wyrzucone do odpadów zmieszanych trafiają na składowisko, gdzie rozkładają się beztlenowo i wytwarzają metan – gaz cieplarniany znacznie groźniejszy od CO2. Segregacja bio eliminuje ten problem, a do tego bioodpady stanowią nawet 30% domowych śmieci, więc ich osobna zbiórka mocno odciąża składowiska.

Najczęstszym błędem jest wrzucanie bioodpadów w zwykłym plastikowym worku. Folia nie rozkłada się i zanieczyszcza kompost – worek musi być kompostowalny albo bioodpady wrzucamy luzem.

• Wrzucanie mięsa, kości i resztek rybnych – trafiają do zmieszanych.
• Wlewanie oleju i tłuszczu – do PSZOK, nigdy do bio ani do zlewu.
• Wrzucanie odchodów zwierząt i zawartości kuwet – do zmieszanych.
• Dorzucanie popiołu z węgla kamiennego – zawiera metale ciężkie, do PSZOK.
• Pozostawianie bioodpadów na długo – fermentują i przyciągają owady, opróżniaj co kilka dni.

Drewno impregnowane, płyty wiórowe i MDF również nie należą do bio – zawierają kleje i substancje chemiczne. Czyste, nieimpregnowane drewno, trociny i kora są jak najbardziej w porządku.