Prawo do naprawy – co zmieniło się od 31 lipca 2026?

Prawo do naprawy ma sprawić, że zepsuta pralka, lodówka czy telefon nie będą automatycznie oznaczały konieczności zakupu nowego urządzenia. Unijne przepisy tworzą obowiązki dla producentów wybranych produktów, wzmacniają dostęp do naprawy i części zamiennych oraz zachęcają konsumenta do naprawy także wtedy, gdy minął okres odpowiedzialności sprzedawcy za wadę.

Podstawą jest dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1799 w sprawie wspólnych zasad promujących naprawę towarów. 31 lipca 2026 roku był terminem wdrożenia i rozpoczęcia stosowania nowych rozwiązań przez państwa członkowskie. W Polsce na 30 września 2026 roku projekt wdrażający oznaczony jako UC154 nadal nie był zakończonym, obowiązującym aktem ustawowym, dlatego trzeba rozróżnić zasady wynikające z dyrektywy od aktualnego krajowego stanu prawnego.

Na czym polega prawo do naprawy?

Prawo do naprawy polega na tym, że w określonych przypadkach producent ma umożliwić konsumentowi naprawę produktu także po zakończeniu okresu, w którym konsument korzysta z uprawnień wobec sprzedawcy z tytułu niezgodności towaru z umową.

Dyrektywa (UE) 2024/1799 nie wprowadza jednego nieograniczonego prawa do naprawy wszystkiego. Obowiązek producenta jest powiązany z kategoriami towarów, dla których przepisy Unii ustanowiły wymagania dotyczące naprawialności. To ważne, bo często medialne hasło „prawo do naprawy” sugeruje, że każdy producent każdego produktu będzie musiał bezterminowo reperować dowolny towar. Tak nie jest.

Producent objęty obowiązkiem ma naprawić towar na żądanie konsumenta, jeżeli naprawa jest możliwa. Naprawa ma nastąpić w rozsądnym czasie i bezpłatnie albo za rozsądną cenę. Producent powinien też udostępniać informacje o swoich usługach naprawczych w łatwo dostępny sposób.

Zmiany warto rozpatrywać razem z innymi przepisami obowiązującymi w latach 2026-2027. Kalendarz zmian prawnych pomaga odróżnić daty wynikające z dyrektyw od terminów rozporządzeń stosowanych bezpośrednio w całej UE.

Jakich urządzeń dotyczy?

Prawo do naprawy obejmuje przede wszystkim produkty, dla których unijne przepisy ustanowiły konkretne wymagania dotyczące możliwości naprawy i które zostały wskazane w załączniku II do dyrektywy (UE) 2024/1799.

Na liście znajdują się między innymi pralki i pralko-suszarki, zmywarki, urządzenia chłodnicze, wyświetlacze elektroniczne, odkurzacze, serwery i produkty do przechowywania danych, telefony komórkowe, telefony bezprzewodowe, tablety typu slate oraz suszarki bębnowe. W aktualnym skonsolidowanym wykazie są również towary zawierające baterie do lekkich środków transportu i domowe miejscowe ogrzewacze pomieszczeń.

Lista może się zmieniać. Mechanizm dyrektywy jest celowo powiązany z prawem ekoprojektu: gdy Unia przyjmuje wymagania naprawialności dla kolejnych grup produktów, wykaz może być aktualizowany.

Dla konsumenta oznacza to, że przed wyrzuceniem urządzenia warto sprawdzić jego kategorię, dostępność części i możliwość naprawy. Jeśli sprzętu faktycznie nie da się już naprawić, staje się elektroodpadem i powinien trafić do odpowiedniego systemu zbiórki, a nie do zwykłych odpadów zmieszanych.

Czy producent musi naprawić sprzęt po gwarancji?

Tak, dla produktów objętych obowiązkiem producent ma umożliwić naprawę także poza okresem odpowiedzialności sprzedawcy, o ile naprawa jest możliwa i spełnione są warunki wynikające z właściwych przepisów.

Warto odróżnić gwarancję handlową producenta, ustawową odpowiedzialność sprzedawcy za zgodność towaru z umową oraz odrębny obowiązek naprawy wynikający z dyrektywy (UE) 2024/1799. To nie są te same mechanizmy.

W okresie odpowiedzialności sprzedawcy konsument nadal korzysta z praw dotyczących wadliwego produktu. Dyrektywa wprowadza dodatkową zachętę do naprawy: jeżeli konsument wybiera naprawę zamiast wymiany w ramach odpowiedzialności sprzedawcy, okres odpowiedzialności ma zostać przedłużony co najmniej o 12 miesięcy. Sposób działania tego mechanizmu w Polsce zależy od krajowej implementacji.

Po zakończeniu tego okresu naprawa producenta nie musi być darmowa. Nowe przepisy mają jednak zapobiegać sytuacji, w której naprawa jest czysto teoretyczna, bo producent odmawia usługi, blokuje niezależny serwis albo ustala cenę w praktyce zniechęcającą do naprawy.

Ile może kosztować naprawa?

Naprawa może być odpłatna, ale dyrektywa (UE) 2024/1799 wymaga, aby cena była rozsądna i nie zniechęcała konsumenta do wybrania naprawy.

Przepisy nie ustanawiają jednej tabeli cen ani procentu wartości produktu, którego nie wolno przekroczyć. Cena zależy od urządzenia, usterki, części, robocizny i innych kosztów. Dlatego „rozsądna cena” nie oznacza z góry, że każda naprawa musi być tańsza niż określona kwota.

Producent ma udostępniać konsumentom łatwo dostępne informacje o usługach naprawczych, a Komisja Europejska wskazuje również obowiązek informowania na bezpłatnie dostępnej stronie o orientacyjnych cenach typowych napraw objętych dyrektywą.

Dyrektywa przewiduje ponadto Europejski Formularz Informacji o Naprawie. Jeżeli naprawiający zdecyduje się go udostępnić, konsument otrzymuje w ujednoliconym formacie między innymi informacje o cenie, czasie naprawy, warunkach i usługach dodatkowych. Warunki wskazane w formularzu mają pozostawać ważne co najmniej przez 30 dni.

Co zrobić, gdy producent odmawia naprawy?

Najpierw warto poprosić producenta o pisemne wskazanie przyczyny odmowy i sprawdzić, czy dany produkt rzeczywiście należy do kategorii objętej obowiązkiem naprawy.

Jeśli urządzenie jest objęte odpowiednimi wymogami i naprawa jest możliwa, sama informacja „nie naprawiamy po gwarancji” może wymagać dalszego wyjaśnienia. Trzeba jednak pamiętać, że w Polsce na 30 września 2026 roku prace nad projektem UC154 wdrażającym dyrektywę nie były jeszcze zakończone. W sporze konsumenckim znaczenie ma więc aktualny stan prawa krajowego w dniu zgłoszenia sprawy.

Pomocy można szukać u miejskiego lub powiatowego rzecznika konsumentów, a w sprawach dotyczących szerszych praktyk rynkowych również w systemie ochrony konsumentów prowadzonym przez UOKiK. Przy zakupach transgranicznych przydatna może być sieć Europejskich Centrów Konsumenckich.

Jeżeli naprawa okazuje się niemożliwa lub ekonomicznie nieuzasadniona, sprzętu elektrycznego i elektronicznego nie wolno po prostu wrzucić do odpadów zmieszanych. Zużyte urządzenie powinno trafić do legalnego punktu zbiórki elektroodpadów, sklepu w przypadkach przewidzianych prawem albo PSZOK zgodnie z lokalnymi zasadami.

Jakie są najczęstsze pytania o prawo do naprawy?

Od kiedy działa prawo do naprawy?
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1799 nakazała państwom członkowskim wdrożyć i stosować nowe rozwiązania od 31 lipca 2026 roku. W Polsce na 30 września 2026 roku projekt UC154 wdrażający dyrektywę nadal nie był zakończonym, obowiązującym aktem ustawowym.

Czy dotyczy telefonów i pralek?
Tak. Obowiązek naprawy obejmuje między innymi kategorie objęte unijnymi wymogami naprawialności, w tym pralki oraz telefony komórkowe i tablety. Lista wynika z załącznika II do dyrektywy (UE) 2024/1799 i może być rozszerzana wraz z nowymi wymogami ekoprojektu.

Czy naprawa jest darmowa?
Nie zawsze. Poza odpowiedzialnością sprzedawcy za brak zgodności producent może pobrać za naprawę rozsądną cenę. Dyrektywa wymaga, aby naprawa była wykonana bezpłatnie albo za rozsądną cenę i w rozsądnym terminie.

Co z częściami zamiennymi?
Dla produktów objętych odpowiednimi unijnymi wymogami producenci nie mogą utrudniać dostępu do części i narzędzi wymaganych przepisami oraz powinni udostępniać je za rozsądną cenę zgodnie z właściwymi regulacjami produktowymi.

Stan prawny na dzień 30 września 2026 roku. Przepisy dotyczące naprawy i praw konsumenta mogą się zmieniać, a polski projekt UC154 wdrażający dyrektywę (UE) 2024/1799 był na ten dzień nadal w toku. W sprawach spornych decyduje aktualna treść obowiązujących aktów prawnych.